Vrijwel alle vogels hebben inmiddels hun jongen grootgebracht. Hitte, zonneschijn en droogte waren daarbij deze zomer een uitdaging. Nu is een goed moment om weer eens te kijken of de vogelhuisjes wel op de beste plek hangen. En om ervoor te zorgen dat eventuele nieuwe nestkasten de beste locatie krijgen. Voor de juiste plek speelt het weer ook een grote rol.
Mens en dier ondervonden nogal wat hitte deze zomer. Na een wisselvallig begin kwamen we halverwege juni in zeer warme tot hete lucht terecht. De hefigste hittepiek van de zomer van 2026 was eind juni, met grootschalig 35 tot 39 graden en een zeer hoge luchtvochtigheid. De eerste legsels waren toen al uitgevlogen, maar veel soorten zaten nog vol in de broed- en grootbreng-periode.
Hittestress wordt steeds meer een thema voor onze natuur. Hoge temperaturen gecombineerd met veel zonneschijn kunnen nestkastjes in ovens veranderen. Een heet en zonnig voorjaar (en deels zomer) leiden dan ook gemakkelijk tot een hoge sterfte van jonge tuinvogels. Als het buiten 30 graden is, met volop zon, wordt het in een houten nestkast op het zuiden veel heter. De zon schijnt direct op het hout en er is binnenin bijna geen ventilatie. In het kastje kan de temperatuur dan wel 5 tot 10 graden hoger uitpakken dan de buitentemperatuur. Ondraaglijk.
Gierzwaluwen en huiszwaluwen broeden ook rondom onze huizen. Deze snelle vliegers hebben in groten getale met de hoogzomerse warmte te maken gehad. Volgens de website Nature Today stroomden de vogelasiels tijdens de hitte vol met gierzwaluwen. Soms lieten de jongen zich door oververhitting gewoon uit het nest vallen.
Een beetje zonneschijn en warmte op de nestgelegenheid is fijn, maar volle bak zonneschijn en hitte zijn niet prettig. Was het advies eerder altijd om een nestkast niet met de opening pal op het zuiden te hangen, nog prettiger is het om een nestkast vooral richting het noorden of noordoosten te monteren. Misschien is dat niet altijd mogelijk, maar kies in dat geval een andere koele, schaduwrijke plek.
Voor gierzwaluwen zijn er speciale gierzwaluwdakpannen beschikbaar, als vervangende nestplaats daar waar verbouwd wordt. Ook hier geldt dat het belangrijk is om oververhitting te voorkomen. Onder een dakpan kan de temperatuur te hoog oplopen als deze in de volle zon hangt. Deze nestgelegenheden worden bij voorkeur ook langs de koele schaduwrijke noord- en oostgevel geplaatst.
Uiteraard heeft een groene tuin de grote voorkeur voor een nestkast. Een nestkast voor meesjes tegen de noordoostkant van een oude boom, omwikkeld door een groene klimop is bijvoorbeeld een prima optie. Vluchtgelegenheid door nabijgelegen struiken is daarbij een extra pré.
Maak het kastje elk jaar in het najaar schoon, maar zonder zeep. Desinfecteren kan het beste met heet water. Laat het goed drogen voordat het weer opgehangen wordt. Een nestgelegenheid wordt niet alleen tijdens de broedperiode gebruikt, veel tuinvogels vinden er een schuilplek tijdens natte of koude dagen.
En wat als het volgende voorjaar regenrijk en kil gaat verlopen? Vaak waaien er dan westelijke tot zuidwestelijke winden en blijft een nestkast op het noorden of oosten gevrijwaard van wind- en regenvlagen ín het huisje.
Meer tips, weetjes, interviews en programma-informatie leest u in MAX Magazine. Bent u nog geen abonnee? U kunt zich hier bij ons aansluiten.
Grieta Spannenburg is milieukundige en meteoroloog. Ze is onder andere bezig met de combinatie weer en natuur en schrijft veel, vaak en graag. Voor een aantal regionale radiozenders verzorgt Grieta de weersverwachtingen, waaronder Radio M Utrecht. Afwisselend met Jordi Bloem maakt ze de wekelijkse weerpagina in MAX Magazine.
