We praten er niet makkelijk over. En als we dat tóch doen en anderen over ons hinderlijke probleem vertellen, dan wordt die ontboezeming soms aangehoord als een wat ‘onsmakelijk verhaal’. Feit is dat tussen 2 en 4 miljoen Nederlanders kampen met incontinentie en er voor deze groep veel te weinig openbare wc’s zijn.
Foto: MDL Fonds
Plotselinge paniek tijdens een middagje shoppen. Acuut moest Anne-Lize (62) naar het toilet. Maar waar?! Ze was in een voor haar ‘onbekende’ stad in het noorden. Dáár: een bioscoop! Ze bedacht zich geen seconde en stormde naar binnen, via de hoofdingang. Het geluk was met haar: een toilet, gered!
Iets meer dan 10 procent van de vrouwen tegen 2,8 procent van de mannen heeft zo nu en dan, of zelfs regelmatig, onvrijwillig urineverlies. Dat meldde onlangs het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit de Gezondheidsenquête 2025. Vaak doet die plotselinge aandrang zich voor op ongunstige tijden en plaatsen. “Acuut naar het toilet moeten is een bijwerking van een geneesmiddel dat ik gebruik”, vertelt Anne-Lize, opnieuw ontdaan als ze terugdenkt aan haar spoedeisende actie. Die liep gelukkig goed af, dít keer. “Het ging ook weleens anders”, verzucht de Brabantse, die dit best wil vertellen, maar zonder verdere herkenning. “Meestal ben ik op bekend terrein, wéét ik waar wc’s zijn”, zegt Anne- Lize. “Ik plan dan ook alles; wáár toi- letten zijn, waar ik ‘safe’ ben. Maar nu hadden twee vriendinnen me gevraagd een dagje mee te gaan. Je wilt niet altijd ‘nee’ zeggen. En ondanks dat ik altijd tissues of wc-papier bij me heb, ook een schoon broekje, moest ik rennen om op tijd het toilet te bereiken.”
Eén op de vier Nederlanders met blaas- of darmproblemen waagt zich hierdoor veelal niet aan spontane uitstapjes. Vaak, zonder het zich te realiseren, zijn ze sociaal geïsoleerd geraakt. Het blíjft een moeilijk onderwerp om over te praten. Zeker als het gaat over darmen en minder goed werkende sluit- spieren. Want fecale incontinentie, ongewild verlies van ontlasting, is een minstens even groot probleem als urine-incontinentie. Anne-Lize wil nog één ding kwijt: “Wat me opvalt, waar ik ook ben: openbare toiletten worden nauwelijks aangegeven.”
Dit (landelijke) probleem herkent Mariël Croon, directeur van het MDL Fonds (voorheen Maag Lever Darm Stichting). “Als je móét dan móét je ook…! Iedereen weet hoe dat voelt. Het overkomt ons allemaal weleens. Maar voor veel mensen geldt dat ze écht niet kunnen wachten als dat moment zich aandient. Dan is het soms een kwestie van seconden of minuten. Als ze niet binnen de kortste keren een wc weten te bereiken, komen ze in de problemen.”
Nederland telt niet meer dan 8.000 openbare en opengestelde toiletten. “We lopen hier, vergeleken met lan- den om ons heen, enorm achter met de beschikbaarheid van toiletten”, stelt Croon vast. Het fonds pleit samen met zo’n twintig aangesloten patiënten- en artsenverenigingen (vertegenwoordigd in de Toilet-alliantie) voor “meer openbare en opengestelde toiletten”. De alliantie is blij dat een meerderheid van de Tweede Kamer in februari de regering per motie heeft aangespoord het aantal openbare toiletten op logische locaties substantieel uit te breiden. Ook vragen de gebundelde organisaties aandacht voor situaties waar- bij mensen met hoge nood de toegang tot een toilet wordt ontzegd. Want dat gebeurt. Het MDL Fonds heeft hiertoe een landelijk Meldpunt WC-Weigering ingesteld. Via de website mdlfonds.nl/wcweigering kunt u ook uw eventuele ervaringen melden.
‘Openbare toiletten worden nauwelijks aangegeven’
Inga Swane deelde haar ervaring op de website. “Als maag-darm-leverpatiënt met een stoma is de toegang tot een toilet voor mij geen luxe, maar een absolute medische noodzaak. Tijdens een
treinreis moest ik nodig naar de wc. De trein was die avond extra lang. Ik ben alle compartimenten doorgelopen, op zoek naar een toilet. Tot mijn ontzetting waren álle wc’s in de gehele trein vergrendeld. Zonder dat dit van tevoren was gemeld! Daardoor zat ik ‘gevangen’ in een rijdende trein en kon ik geen kant op.”
Nieuw is de MDL Fonds WC Wijzer, een gratis app die u kunt downloaden op uw telefoon en die u, via ingezoomde plattegrondjes, door heel Nederland naar het dichtstbijzijnde toilet leidt. Extra handig voor wie een maag- darm-leverziekte heeft, zoals het prikkelbare- darmsyndroom of de ziekte van Crohn. Bij zo’n ziekte is soms met grote spoed een wc-stop nodig.
Dit en meer leest u in MAX Magazine 14. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.
René Steenhorst is medisch journalist en columnist voor MAX Magazine. Wekelijks verzorgt hij de pagina’s Lekker in je vel en zijn veelgelezen kantlijnrubriek Meer Over Medisch. Bovendien verschijnen van zijn hand regelmatig reportages over medische thema’s. Ruim 45 jaar (1974-2019) schreef René Steenhorst als stafreporter voor De Telegraaf, waarvan 32 jaar als gezondheidsjournalist.
