In de herfst duiken overal paddenstoelen op. Groot en klein, kleurig of grijs, giftig of eetbaar. Er zijn duizenden soorten en ze lijken vaak erg op elkaar. We zetten enkele veel voorkomende paddenstoelen op een rij. En: uw kennis wordt getest met een ‘zwammenquiz’!
Zo’n tapijt van herfstbladeren is een fijne ondergrond voor wie nu een wandeling door bos of park maakt. Is het toeval dat we in hetzelfde seizoen ook ineens overal paddenstoelen zien? Zeker niet. Het bladertapijt is namelijk ook het werkterrein voor de paddenstoelen die van al dat blad weer vruchtbare humus maken. Op die manier gaat er in de natuur niets verloren. Pure recycling: dode materialen worden weer omgezet in bruikbare stoffen. Volgend voorjaar zullen bomen en planten ervan profiteren. Paddenstoelen spelen dus een belangrijke rol in de kringloop van voedingsstoffen. Maar ze kunnen dat niet alleen. Ook regenwormen, kevers, duizendpoten, schimmels, bacteriën et cetera zijn belangrijke ‘werknemers’ in dit proces.
Wie zelf op ontdekkingstocht wil gaan, kan:
Laten we hieronder de meest voorkomende soorten aan u voorstellen.
De witte stippen op de hoed van een vliegenzwam zijn de resten van een wit vlies. Dat zat eerst nog om de heel jonge, kleine zwam. Vliegenzwammen vindt u vooral onder berkenbomen.
Als dakpannetjes groeien elfenbankjes in een grote groep over elkaar heen. Ze groeien vaak op boomstronken en liggende, oude boomstammen.
Deze soort hoort bij de ‘boleten’, dat zijn paddenstoelen met een dikke steel en een stevige hoed.
Vaak staan deze zwammen in groepjes of heksenkringen bij elkaar. De hoed kan een doorsnee krijgen van maar liefst 20 cm.
Jonge inktzwammen zijn mooi slank en roomwit. Maar dan ineens krult de hoed aan de onderkant, worden ze rommelig van vorm en inktzwart van kleur.
Heeft u een keer een stinkzwam geroken, dan herkent u die geur (‘stank’) een volgende keer onmiddellijk. Het is familie van de smakelijke, dure truffel.
Is het waar of niet waar wat hier staat? Met deze quiz kunt u uw paddenstoelkennis testen en eventueel wat bijspijkeren. Verderop leest u de juiste antwoorden.
1. Kleurige paddenstoelen zijn giftig, terwijl de grijze en witte soorten, zoals champignons, altijd eetbaar zijn. Waar of niet waar?
2. De bekendste giftige paddenstoel van ons land is de groene knolamaniet. Waar of niet waar?
3. Een heksenkring hoort in sprookjes en verhalen over kabouters thuis. Waar of niet waar?
4. Een paddenstoel bestaat uit een steel en daarop een hoed waarin de sporen zitten. Sporen kun je beschouwen als de zaadjes van een paddenstoel. Waar of niet waar?
5. In Nederland zijn meer dan 5.000 verschillende soorten paddenstoelen. Waar of niet waar?
1. Niet waar. Eigenlijk is dit het beste advies: laat alle paddenstoelen staan, hun taak in de natuur is belangrijk. In de winkel koopt u de lekkerste, niet-giftige paddenstoelen.
2. Waar. De groene knolamaniet ziet u op onderstaande foto.
3. Heksenkringen bestaan. Aan de voet van paddenstoelen zitten schimmeldraden, een soort worteltjes. In de bodem zitten ontelbaar veel van die fijne, grijswitte schimmeldraadjes. Deze worden elk jaar langer. Omdat ze meestal in alle richtingen even snel groeien, vormt die massa draadjes samen een kring. Bij voldoende vocht komen overal aan de rand van zo’n ‘heksenkring’ paddenstoelen omhoog. Oudere heksenkringen worden tientallen meters in doorsnee.
4. Niet waar, er zijn ook veel soorten zonder steel. Zoals de aardappelbovist (zie foto hieronder) waar de sporen aan de bovenkant uitstuiven als de paddenstoel rijp is.
5. Waar. De deskundigen lijken het niet eens te zijn, maar het aantal soorten ligt ergens tussen de 5.000 en de 8.500!
Meer tips, weetjes, interviews en programma-informatie leest u in MAX Magazine. Bent u nog geen abonnee? U kunt zich hier bij ons aansluiten.
Kees Loogman werkte als journalist en redacteur bij diverse tijdschriften. Hij was onder andere tien jaar hoofdredacteur van het natuurmagazine Grasduinen. Door zijn grote belangstelling voor cultuur, kunst en buitenactiviteiten stelt hij voor MAX Magazine met veel plezier de wekelijkse rubriek Eropuit! samen.
