Het RS-virus blijkt niet alleen bedreigend voor zuigelingen, maar is dat nadrukkelijk ook voor kwetsbare senioren met een longaandoening, een hartprobleem of diabetes. Longartsen pleiten daarom nu voor vaccinatie van deze omvangrijke groep oudere Nederlanders. Senioren met een longontsteking (‘pneumonie’) kwamen immers de afgelopen jaren in een toenemend aantal in het ziekenhuis terecht, van wie velen op IC-afdelingen voor intensieve zorg.
Een prik tegen dit RSV of ‘respiratoir syncytieel’ virus blijkt ook bij oudere Nederlanders veel long-ellende te kunnen voorkomen. Bovendien gaat het drukte tegen bij huisartsen(posten) en ziekenhuizen en drukt het zorgkosten, zo is inmiddels de ervaring onder meer na een proef van het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam-Zuid. ‘Ikazia’ vaccineerde vorig jaar zo’n 220 COPD-patiënten. Uiteindelijk belandde niemand met een RSV-infectie in een ziekenhuisbed. “De effectiviteit is daarmee aangetoond”, stelt Ikazia in een bericht op zijn website. En: “Het ziekenhuis roept daarom ook dit jaar zoveel mogelijk COPD-patiënten op om zich te laten vaccineren tegen het RS-virus vóór het aankomend verkoudheidsseizoen.”
Overigens adviseerde de Gezondheidsraad al in 2025 om alle 75-plussers en medische risicogroepen en bewoners van instellingen voor langdurige zorg van 60 tot 75 jaar een RSV-vaccinatie aan te bieden. “Definitieve besluitvorming over de invoering van een programma kan echter pas plaatsvinden als de verwachte beschermingsduur bekend is”, stelt de Raad.
RSV is een infectieus luchtwegvirus dat gewone verkoudheid kan veroorzaken bij gezonde mensen met een goede weerstand, en bij hen ook tot niesbuien en soms koorts kan leiden. Bij senioren of mensen met een longaandoening kán het tot een ander en aanmerkelijk somberder verhaal leiden.
Longarts Susanne Huijts zei Radar-tv van AVRO/Tros: “Regelmatig zie ik mensen met astma en COPD, die door het RS-virus heel erge longklachten kunnen krijgen. En soms overlijden mensen er ook aan. Er is bovendien een nasleep van twee, drie maanden waarbij mensen soms blijvend inleveren aan conditie en nooit meer op het oude niveau komen dat ze daarvoor hadden.”
Er zijn drie vaccins tegen RS ontwikkeld en in principe ook beschikbaar. Volgens longartsen zijn ze zeer effectief. Ook dokter Huijts beaamt dit. Ze geven een hoge mate van bescherming, maar worden in Nederland nog niet vergoed. Daarom kost het nu zo’n 200 euro per injectie, die de patiënt zelf moet betalen. Bovendien dient de entstof elke drie jaar opnieuw te worden toegediend om de bescherming op peil te houden. De longartsen adviseren vaccinatie voor 60-plussers met een longprobleem. Ook beneden de grens van zestig jaar zou de inenting van nut kunnen zijn bij ernstige longproblemen, zoals COPD en ernstige astma, aldus stellen zij.
Vanuit het ministerie van Volksgezondheid (VWS) klinken geluiden dat een vaccinatieprogramma voor alle senioren van 75 jaar en ouder nog niet in het budget van 2028 is opgenomen. Als het Zorginstituut Nederland de RSV-vaccinatie goedkeurt voor longpatiënten van 60 jaar en ouder, dan wordt dat wel vergoed vanuit de zorgverzekeringswet. Dat gaat dan wel van het eigen risico af, terwijl vaccinatie in een bevolkingsprogramma gratis is (zoals bij griep en Covid). In andere Europese landen zoals Engeland, Frankrijk, Duitsland en België wordt de RS-vaccinatie al geheel of gedeeltelijk vergoed. Deze landen kennen inmiddels aanzienlijk lagere opnamecijfers van ouderen.
Het RS-vaccin voor baby’s is eigenlijk geen vaccin, maar het bevat afweerstoffen. Bij zuigelingen wordt gesproken van immunisatie in plaats van vaccinatie. Voor senioren is er het bekende vaccin dat ervoor zorgt dat de ontvanger zelf afweerstoffen gaat maken.
MAX-dokter Ted van Essen noemt het op zichzelf een goed idee dat de schijnwerpers nu ook in Nederland gericht zijn op de serieuze gevolgen van een besmetting met het RS-virus. Maar hij ziet, naar hij zegt, ook bij deze vaccinatie toch alweer de eerste tekenen van het ‘ons bin zuunig’-beleid van de rijksoverheid. “Hoewel deze vaccinatie in ons omringende landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, goed is uitgetest bij oudere patiënten en er daardoor zo’n 80 procent minder senioren met een RSV-infectie worden opgenomen, vindt de Gezondheidsraad toch dat er hier eerst meer onderzoek nodig is. Een patiënt kan het hier alleen krijgen als de specialist het nodig acht, maar dan nog moet die het zelf betalen. Dit afhoudende beleid is kenmerkend voor Nederland.” Ted van Essen is tevens voorzitter van de Nederlandse Immunisatie Stichting en lid van de werkgroep vaccinaties van de Long Alliantie Nederland.
Meer tips, weetjes, interviews en programma-informatie leest u in MAX Magazine. Bent u nog geen abonnee? U kunt zich hier bij ons aansluiten.
René Steenhorst is medisch journalist en columnist voor MAX Magazine. Wekelijks verzorgt hij de pagina’s Lekker in je vel en zijn veelgelezen kantlijnrubriek Meer Over Medisch. Bovendien verschijnen van zijn hand regelmatig reportages over medische thema’s. Ruim 45 jaar (1974-2019) schreef René Steenhorst als stafreporter voor De Telegraaf, waarvan 32 jaar als gezondheidsjournalist.
