Dé gids voor radio, televisie en plezierig leven
Abonnementen service: 035 - 2019505

‘ Weldoen in stilte’

Onlangs ontvingen D66 en de Partij voor de Dieren ruim een miljoen euro uit een particulier fonds. Het baarde opzien, maar eigenlijk was er niets nieuws onder de zon. Er zijn in ons land duizenden van dit soort fondsen voor goede doelen. De oudste dateert van 1231. Wij zetten enkele bijzondere van deze weldoeners op een rijtje.

Het oudste goededoelenfonds is de Ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht. Dat ontstond in 1231, na de derde kruistocht om Jeruzalem te heroveren. De Orde had oog voor de slachtoff ers, bouwde ziekenhuizen, maar kocht van schenkingen ook grote stukken grond, van Rusland tot en met Nederland. Vele politieke omwentelingen verder zet de Orde vanuit het monumentale Duitse Huis in Utrecht zijn eeuwenlange traditie voort: hulpverlening voor zieken en zwakkeren.

KEURIGE DAMES
En wat te denken van de Rotterdamse Joff er Anthoinetta Kuyl, die bij haar overlijden in 1812 al haar geld beschikbaar stelde voor de bouw van een hofje voor zestien weduwen en vrijsters, die in behoeftige omstandigheden waren beland. Wel onder een paar voorwaarden: ze moesten gezond zijn, goed gedrag kunnen aantonen, lid zijn van de protestantse kerk en de leeftijd moest tussen de vijftig en 65 jaar liggen. In de jaren 70 van de vorige eeuw werden het hoofdgebouw en de inmiddels bouwvallige huisjes steen voor steen verplaatst van de wijk Schiebroek naar Kralingen. Het hoofdgebouw is daar nog steeds een trekpleister voor bruidsparen om hun trouwfeest te vieren en de huisjes van Anthoinetta Kuyl worden nog immer voornamelijk bewoond door dames met de juiste referenties.

RIJKE WEESHUIZEN
Opvallend is ook hoe sterk de fondsen voor de exploitatie van weeshuizen uit de 19de eeuw zich tot de dag van vandaag gehouden hebben. In veel grote steden als Amsterdam, Arnhem en Zwolle zie je nog steeds fondsen met namen als De Beide Weeshuizen of Weeshuis der Doopsgezinden. Veel van deze fondsen hebben een door de eeuwen ontwikkeld gevoel voor rentmeesterschap, waardoor ze in staat zijn geweest het bronvermogen in stand te houden. Vaak hadden ze de beschikking over mooie, centraal gelegen panden, die later verkocht zijn. Dat heeft het vermogen van deze fondsen ook goed gedaan. De oorspronkelijke rol van de weeshuizen is inmiddels overgenomen door de overheid. Daarom hebben ze hun doelstellingen aangepast. Ze steunen nu vaak projecten voor kansarme jongeren.

WEINIG RUCHTBAARHEID
Er zijn naar schatting twee- tot drieduizend particuliere fondsen die staan voor een goed doel. Het juiste aantal is zelfs bij specialisten niet bekend. Ze zijn groot of klein, met uitkeringen van een ton tot vele miljoenen per jaar. Daar wordt weinig ruchtbaarheid aan gegeven. ‘Weldoen in stilte’ was en is het uitgangspunt van veel rijke families en industriëlen. De doelen van de fondsen zijn heel divers. Sommige zijn regionaal, andere richten zich liever op een sector, variërend van ouderenzorg tot ziektebestrijding, sport, cultuur of milieu.

TERUGGEVEN AAN DE MAATSCHAPPIJ
Sommige eeuwenoude fondsen houden zich staande door zich goed aan te passen aan de veranderende tijden, andere heff en zichzelf op, omdat het geld opraakt. Maar er komen steeds weer nieuwe bij, onder meer door families die een gedeelte van hun vermogen terug willen geven aan de maatschappij. Nu is dat niet meer voor de bestrijding van armoede onder alleenstaande chique dames of de opvang van weeskinderen. Nieuwe fondsen kijken vaak naar nieuwe, grote problemen van de wereld, zoals de Dreamery Foundation van IT-miljardair Steven Schuurman, die D66 een miljoen euro schonk omdat die partij aansluit bij zijn visie op de aanpak van de schadelijke gevolgen van de klimaatverandering.

VERMOGENDE FAMILIES
Steven Schuurman past in een lange rij vermogende Nederlandse families die ‘goed willen doen’ met hun geld. Denk aan de familie Brenninkmeijer (C&A), de familie Van der Vorm (Holland-Amerika Lijn), de familie Frits Goldschmeding (oprichter Randstad), familie Joop van den Ende (televisie), Johan Cruijff of Pieter Geelen, oprichter van TomTom, die met zijn Turing Foundation jaarlijks drie miljoen geeft aan verschillende doelen, waaronder de bestrijding van lepra. Zij nemen, al of niet in stilte, het stokje over van hun verre voorvaderen.

  Post & Mail

Wilt u reageren op de inhoud van MAX Magazine, een tv- of radioprogramma? Stuur dan een bericht naar MAX Magazine. De redactie maakt elke week een selectie en kort soms berichten in.

Reageren