Dé gids voor radio, televisie en plezierig leven
Abonnementen service: 035 - 2019505

Spijt

Met deze column ben ik wel twintig keer opnieuw begonnen, want elke keer meende ik de verkeerde toon te hebben. Maar toch wilde ik het schrijven, want na corona is het verleden het meest besproken onderwerp van – hoe grappig het ook klinkt – deze tijd.

De dood van een zwarte man die beklemd zat onder de knie van een blanke politieman heeft wereldwijd iets losgemaakt dat ongekend is. En waar sommigen verbaasd zijn dat het gebeurt, zijn anderen verbaasd dat het pas nú gebeurt. Maar al voor de dood van de Amerikaan was er hier de discussie over Zwarte Piet. Hoe leuk die nu ook is, zijn oorsprong is hoe dan ook racistisch geweest. Ik besef dat het een gevoelig punt is, want niemand wil met racisme geassocieerd worden en al helemaal niet van de mooiste herinneringen uit z’n jeugd beroofd worden. En van Zwarte Piet houden maakt iemand geen racist.

Dat Zwarte Piet zo gevoelig ligt, komt omdat er in Nederland nauwelijks aandacht is voor de minder mooie bladzijden uit onze geschiedenis. Er staan standbeelden van machtige mannen die ons land rijk maakten, soms ook door onderdrukking en diefstal van andere volkeren. Bij de geschiedenislessen horen we maar één kant van het verhaal, niet over de wandaden van die Nederlanders. Het omverwerpen van die beelden heeft geen zin.

Ze geven juist de gelegenheid om vanaf nu het hele verhaal te vertellen. Ook is er een trend om tegenwoordig spijt te willen betuigen. Spijt over het slavernijverleden, spijt over de politionele acties in Nederlands-Indië. Ook de Belgen spraken onlangs bij monde van koning Filip spijt uit voor de gruwelijkheden onder Leopold II in het Afrikaanse Congo. Ik ben daar geen voorstander van.

De verantwoordelijken van toen zijn de enigen die spijt kunnen betuigen. Als iemand zich generaties later het recht toeëigent om spijt te kunnen betuigen, kan een ander die met hetzelfde gemak weer intrekken. En als we eenmaal spijt gaan betuigen, is het einde zoek. Moet Spanje dan spijt gaan betuigen over de inquisitie, waarbij protestanten op de brandstapel terecht kwamen? Moeten de Oranjes vergiffenis vragen aan de Brabanders vanwege de moorden, plunderingen en verkrachtingen die er ‘in naam van Oranje’ eeuwen geleden hebben plaatsgevonden?

In weer eeuwen daarvoor waren de meeste mensen horige of lijfeigene. Wie moet daarvoor zijn spijt betuigen? Spijt is een kostbaar woord dat voorbehouden moet blijven aan de dader. Alleen dan heeft het kracht. Koning Willem-Alexander had dan ook de juiste toon bij de Dodenherdenking toen hij erbij stilstond dat zijn overgrootmoeder Wilhelmina niet meer had gedaan om de Joodse Nederlanders te beschermen. “Mensen voelden zich in de steek gelaten.

Onvoldoende gehoord. Ook vanuit Londen, door mijn overgrootmoeder toch standvastig en fel in haar verzet. Het is iets dat me niet meer loslaat.” Kijk, daarmee sloeg hij de spijker op de kop. Als je niet weet dat Nederland een slavernijverleden heeft gehad en dat Zwarte Piet een racistische oorsprong heeft gehad, dan is er wat misgegaan in het onderwijs. Maar als je het wel weet – en dat doen we nu dankzij die protesten allemaal – dan kan je het niet meer loslaten.

Agenda 2020 Koninklijk huis

15 juli
Koningin Máxima bezoekt ‘s middags het Veteraneninstituut in Doorn.

16 juli
Koning Willem-Alexander opent ‘s middags  de tentoonstelling ‘Besmet!’ in Rijksmuseum Boerhaave in Leiden.

  Post & Mail

Wilt u reageren op de inhoud van MAX Magazine, een tv- of radioprogramma? Stuur dan een bericht naar MAX Magazine. De redactie maakt elke week een selectie en kort soms berichten in.

Reageren