Dé gids voor radio, televisie en plezierig leven
Abonnementen service: 035 - 2019505

Paul Klinkenberg schreef boek over geallieerde plunderingen : In de schaduw van de bevrijding

Het zijn en blijven helden, de geallieerden die ons in 1944-1945 van de nazi’s hebben bevrijd. Maar voor een compleet beeld kun je niet om een andere waarheid heen: een deel van de Canadezen, Engelsen en Amerikanen hield zich in ons land ook met plunderingen bezig. Waarom haalde dat nooit de geschiedenisboeken?

Paul Klinkenberg (64) uit Nijmegen dook in de archieven en viel van de ene verbazing in de andere. Hij schreef het boek ‘Bezet, bevrijd & geplunderd’.

Waarom voelde je je genoodzaakt dit boek te schrijven?
“Vooropgesteld, zonder de twee andere auteurs, Paul Thissen en Paul van der Heijden, was dit boek er nooit gekomen. Daarvoor was de omvang van het onderwerp veel te groot. Maar dit betreft wel een stuk geschiedenis dat verteld moet worden. Dit boek is niet bedoeld als beschuldigend vingertje; we willen slechts het verhaal compleet maken. Plunderen past niet in het beeld dat we hebben van onze heroïsche bevrijders: het heeft iets ongemakkelijks. De soldaten uit Amerika, Engeland en Canada, waar we het hier over hebben, riskeerden wel hun leven voor ons!”


Wat wilde je, los van de plunderingen, precies boven tafel krijgen?
“Wat bezielde deze militairen? En waarom werd er amper tegen opgetreden? Want het ging niet om leegstaande huizen, óók banken, kerken, kloosters, ziekenhuizen en fabrieken werden geplunderd. Daarbij realiseerden we ons als schrijvers maar al te goed dat we de motieven tegen de juiste achtergrond moesten (blijven) zien: de barre omstandigheden van de oorlog. Wat ik daarmee probeer te zeggen is dat je motieven en omstandigheden niet los van elkaar kunt zien. De angst en onzekerheid die een oorlog met zich meebrengt, boort schaduwkanten in ons aan, waarvan we het bestaan niet eens afweten. Ook dát wilden we laten zien met het boek: mensen zijn zelden enkel goed of slecht. Zo hebben ook Nederlandse burgers zich aan het eind van de oorlog schuldig gemaakt aan plunderingen, met name in het Duitse grensgebied.”

Welke motieven om te plunderen kwamen er naar boven?
“Dat liep zeer uiteen. Sommige militairen stalen puur uit noodzaak om eten en drinken voor zichzelf te bemachtigen, anderen deden het om zich te verrijken. Weer anderen plunderden omdat ze vonden dat ze er recht op hadden óf omdat ze een souvenir mee naar huis wilden nemen. En tot slot had je nog een groep militairen die het puur voor de ‘fun’ deed. Voor hen was het meer een soort ontlading.”

Waarover verbaasde je je het meest?
“Ik was echt geschokt door de schaamteloosheid van sommige plunderingen. In Nijmegen was er bijvoorbeeld een straat waar alle bewoners binnen twee uur moesten vertrekken op bevel van de Canadezen. Al bij binnenkomst drukten sommige soldaten delen van de huisraad achterover. Stel je voor: je moet halsoverkop je huis uit – wat al erg genoeg is – en nog voordat je je koffers hebt gepakt, wandelen er militairen je huis binnen die spullen
van je meenemen.”

Dat is bijna niet voor te stellen. Heb je zelf enig idee hoe je zou handelen in een soortgelijke situatie?
“Het zou natuurlijk mooi zijn als ik nu zou zeggen dat ik me daar nooit schuldig aan zou maken, maar je weet het pas echt als je je daadwerkelijk in zo’n situatie bevindt.”

Waarom heb je je in het boek beperkt tot de regio Nijmegen?
“Dat was om ervoor te zorgen dat het geen gebed zonder eind zou worden, er was zó veel informatie. Daarom hebben we ons heel bewust beperkt tot deze regio. En alleen al om dát beeld zo compleet mogelijk te maken, hebben we twee jaar lang onder meer het Regionaal Archief Nijmegen, het Gelders Archief en het Nationaal Archief doorgespit. En we hebben echt ontzettend veel boven water weten te krijgen. Ook op het gebied van beeldmateriaal. We hebben zelfs foto’s met daarop plunderende militairen weten te bemachtigen. Het is ontzettend waardevol om dat allemaal in één boek gebundeld te zien.”

Hoe zijn de reacties tot nu toe?
“Men vindt het heel indrukwekkend. Toch heb ik ook een enkele boze reactie gehad, zoals van een dame die weigerde te geloven dat dit echt gebeurd was. En ook dat is oké. Voor sommigen is het verschil met het verhaal dat ze altijd hebben gehoord gewoon nog te groot.”

  Post & Mail

Wilt u reageren op de inhoud van MAX Magazine, een tv- of radioprogramma? Stuur dan een bericht naar MAX Magazine. De redactie maakt elke week een selectie en kort soms berichten in.

Reageren