Een verfrissende duik in open water bij u in de buurt of wat verder weg in Nederland? Pootje baden met de kleinkinderen? Doe dat in deze extreem warme periode liever niet. Dat is wel zo verstandig, en ook het veiligst voor de gezondheid van de kleintjes en van uzelf.
Hoe aanlokkelijk het ook is, waterexperts ontraden voorlopig plonzen of spetteren in het vrije natuurwater. Vanwege de aanwezigheid van blauwalg én botulisme. Bij zoveel mogelijk zwemlocaties in buitenwater, waar blauwalg heerst, staan waarschuwingsborden, aldus meldt Rijkswaterstaat. Ook het gevaar voor botulisme, een ernstige bacterieziekte die momenteel steeds meer slachtoffers maakt onder vissen en watervogels, wordt aangegeven.
Met alweer de vierde regionale hittegolf in het zuiden op de teller heeft zich in de afgelopen weken en maanden in flink wat delen in het land de verraderlijke blauwalg kunnen vormen. Dat zijn de blauw-groene lagen die op het wateroppervlak drijven waar weinig doorstroming is. Ze zien er van een afstand uit als een film blauw-groene olieverf die in het water terecht is gekomen. De omstandigheden voor deze cyano-bacteriën, want dát zijn het, zijn de afgelopen tijd ronduit gunstig: veel stilstaand, ondiep water dat sneller opwarmt in de lang aanhoudende hitte tot soms ver in de 20 graden.
Blauwalgen zijn dus geen algen of wieren. Sommige van de blauwalgen zijn giftig. Artsen waarschuwen dan ook voor huidirritatie, zelfs als u (met de kleinkinderen) door het water waadt. En helemaal als u of zij blauwalg binnenkrijgen. Dit kan tot maag-en darmklachten leiden. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waarschuwt: “Er groeit veel blauwalg in het (zwem)water. Mensen die blauwalg inslikken of aanraken, kunnen gezondheidsklachten krijgen. Ook (huis)dieren die het water drinken, kunnen hier ziek van worden.”
Weer.nl spreekt van een matige waterkwaliteit door hitte en droogte, en stelt onomwonden dat blauwalg lokaal het zwemwater verpest. De website, die ‘bovenop het weer’ zit en voortdurend de weersactualiteit analyseert, legt de groei van blauwalg als volgt uit: “Blauwalgen groeien met name als het warm is. Daarnaast zorgt langdurige droogte ook voor extra blauwalggroei. Natuurwater stroomt bij droogte nauwelijks meer door. De voedingsstoffen hopen zich dan op in het water, waardoor de vermenigvuldiging sneller gaat.” Tijdens die groei en bloei vormen de blauwalgen een vaak stinkende drijflaag. De onderkant van deze laag sterft vervolgens af, waardoor de bacteriën openbreken en er gifstoffen (toxinen) in het water vrijkomen. Tevens kan blauwalg tot minder zuurstof in het water leiden. Dit is schadelijk voor vissen en andere waterdieren, die hierdoor kunnen sterven.
Hoewel botulisme een klein risico voor de mens vormt, is het zaak weg te blijven van water waarin dode dieren – vissen, eenden, zwanen, meerkoeten e.a. – worden aangetroffen. Raak de dieren onder geen beding aan met blote handen.
Kijk vóór u gaat zwemmen op de landelijke zwemwaterwebsite: zwemwater.nl. Hier treft u informatie over de waterkwaliteit van officiële zwemwaterlocaties.
Bronnen: Unie van Waterschappen, RIVM, Rijkswaterstaat/ Weer.nl
René Steenhorst is medisch journalist en columnist voor MAX Magazine. Wekelijks verzorgt hij de pagina’s Lekker in je vel en zijn veelgelezen kantlijnrubriek Meer Over Medisch. Bovendien verschijnen van zijn hand regelmatig reportages over medische thema’s. Ruim 45 jaar (1974-2019) schreef René Steenhorst als stafreporter voor De Telegraaf, waarvan 32 jaar als gezondheidsjournalist.
