De zomer kan pijn doen voor wie alleen achterblijft. Terwijl de kinderen en kleinkinderen voor “een lange, lange maand” naar een zonnig oord vertrekken, blijft Inge* (76) thuis met uitzicht op een ietwat desolaat bedrijventerrein met een half vernield bushokje in de Flevopolder. Dan realiseert ze zich opnieuw hoe eenzaam zomers kunnen zijn…
“Je gunt het ze van harte, natuurlijk!”, zegt Inge zacht. “Maar toen onze zoon en schoondochter mij met Kerstmis afgelopen jaar enthousiast vertelden waar ze deze zomer naartoe zouden gaan, helemaal naar Tunesië, sloeg de schrik mij om het hart. Zó ver weg?! Ze hadden er zo’n zin in, heerlijk voor ze. Maar… maanden heb ik er tegenop gezien, zonder ze dat te laten blijken, en de laatste weken zelfs de dagen geteld.”
De zomermaanden zijn voor menigeen confronterend. “Je bent dan volledig op jezelf aangewezen. Ik en m’n gedachten. Tegenwoordig funest. Er gebeurt niets, helemaal níets!”, zegt Inge. Drie jaar geleden overleed haar man. De leegte die toen ontstond is nooit opnieuw ingevuld. Het is de optelsom der dingen die maakt dat ze zich sindsdien alleen en verdrietig voelt.
En, voor het goede begrip: Nee, Inge had niet mee gewild naar Tunesië. “Niet zonder Bram. Sinds zijn dood ben ik ook niet meer weggeweest. Zelfs aan Zeeland, waar wij samen altijd naartoe gingen, ben ik nog niet toe. Ik leef op herinneringen.”
De werkelijkheid van nu is dat de woonwijken de komende tijd dunner bevolkt zijn. De bewoners zijn wég, eropuit! Het is stiller op straat. Ook zijn veel activiteiten in de zomermaanden gestaakt, zoals de wekelijkse zanggroep, de koffieochtend, de kaart- of biljartclub. Dat al zorgt ervoor dat mensen hun dagelijkse contactmomenten missen.
“Vooral voor wie geen vakantiebestemming heeft of niet beschikt over een groot sociaal netwerk, kan deze periode leiden tot een gevoel van stilstand en isolatie”, signaleert de Luisterlijn, die al 66 jaar mensen dag en nacht een luisterend oor biedt door er te zijn als zorgen, pijn en verdriet hen even teveel worden. In de zomerperiode worden veel sociale ritmen onderbroken. Eén op de 10 Nederlanders zegt zich sterk eenzaam te voelen, stelt het Centraal Bureau door de Statistiek (CBS). Onder 75-plussers ligt dat percentage op 11 procent, en onder jongeren tussen de 18 en 25 jaar op ongeveer 8 procent.
De Luisterlijn stelt dat gevoelens van eenzaamheid vaak aanleiding zijn om contact op te nemen, vooral in deze periode, bij mensen van alle leeftijden. “Ouderen die hun kinderen wekenlang niet zien, jongeren zonder vakantieplannen, gescheiden ouders die hun kinderen een aantal weken moeten missen, of alleenstaanden bij wie sociale afspraken wegvallen.”
Bijna 332.000 mensen hadden vorig jaar om uiteenlopende redenen behoefte aan een luisterend oor. En dat kregen ze… bij de Luisterlijn. De gesprekslijn met, naar verluidt, landelijk zo’n 1.500 vrijwilligers, had opvallend veel contacten over eenzaamheid: bijna de helft van alle volwassenen vertelde – ook in e-mail en app-contact – eenzaam te zijn.
Dat de cijfers van de Luisterlijn in 2025 toenamen met zo’n 15.000 gesprekken ten opzichte van 2024 is zowel een prestatie (omdat al die contacten tot stand zijn gekomen), als een teken aan de wand. De groei loopt immers synchroon met een alleszeggend noodsignaal van internationale psychologen, psychiaters en onderzoekers. Zij meldden onlangs bezorgd dat er nooit eerder in Europa zoveel mensen waren die kampen met angsten, depressie, burn-out en chronische stress.
De GGz verklaart dit in een mediabericht aldus: “Mensen zijn van nature sociale wezens en een langdurig gebrek aan sociaal contact kan negatieve gevolgen hebben voor zowel de mentale als fysieke gezondheid.” Daarbij toont wetenschappelijk onderzoek aan dat eenzaamheid samenhangt met een verhoogd risico op depressie, angststoornissen en zelfs lichamelijke aandoeningen zoals hart- en vaatziekten.
* Inge is bekend bij de redactie. Ze wilde haar verhaal vertellen, maar verder graag anoniem blijven.
Vrijwilliger Ineke uit Leeuwarden vertelt over haar gesprekken: “Meestal begin ik ’s avonds tussen 9 en 10, tot een uur of één in de nacht. Wanneer het donker is lijkt het wel alsof mensen zich nog meer alleen voelen. Dan slaat die eenzaamheid toe. Ze kunnen niet slapen of liggen te malen in bed. Vaak hoor ik dat mensen het gevoel hebben dat ze er alleen voor staan. Als ik dan laat weten dat ik er voor ze ben, is dat vaak al een hele geruststelling. Soms zeg ik: als je nu bij mij was geweest, had ik je een knuffel gegeven. Er gewoon even zijn voor een ander met een luisterend oor is belangrijk. En dat maakt de Luisterlijn ook zo waardevol.”
De Luisterlijn is er 24 uur per dag, 7 dagen per week voor iedereen die behoefte heeft aan een vertrouwelijk gesprek. Meer dan 1.500 getrainde vrijwilligers bieden een luisterend oor via 088 0767 000 of via www.deluisterlijn.nl. (“Anoniem, zonder oordeel, en altijd dichtbij”).
Meer tips, weetjes, interviews en programma-informatie leest u in MAX Magazine. Bent u nog geen abonnee? U kunt zich hier bij ons aansluiten.
René Steenhorst is medisch journalist en columnist voor MAX Magazine. Wekelijks verzorgt hij de pagina’s Lekker in je vel en zijn veelgelezen kantlijnrubriek Meer Over Medisch. Bovendien verschijnen van zijn hand regelmatig reportages over medische thema’s. Ruim 45 jaar (1974-2019) schreef René Steenhorst als stafreporter voor De Telegraaf, waarvan 32 jaar als gezondheidsjournalist.
