In het winterseizoen tot nu toe heeft Rijkswaterstaat 67 miljoen kilo pekel op onze wegen gestrooid. Minder dan het meerjarengemiddelde van 90 miljoen kilogram, maar toch een hoop strooizout. In onze kwakkelwinters blijft gladheidsbestrijding een belangrijke taak. Weerman Jordi Bloem gaat er verder op in.
Het strooiseizoen loopt officieel van 1 oktober tot 1 mei. Zout verlaagt het vriespunt met een aantal graden. Hierdoor wordt de weg minder snel glad en ontdooit sneeuw of ijs. Dat is in de jaren zestig van de vorige eeuw ingevoerd. Hiervoor bestreed men gladheid vooral met zand. Ook was zout duur. In sommige landen gebruikt men grind. Zand en grind zijn echter stroefheidsmiddelen. De chemische reactie van zout en water zorgt wel voor dooi.
Rijkswaterstaat strooit met ‘nat’ zout; zout gemengd met pekel. Dit mengsel blijft beter op de weg liggen, omdat het minder snel verwaait. Ook is de maximale strooisnelheid veel hoger: 70 km/u in plaats van 40 km/u bij ‘droog’ zout. Preventief strooien verdient de voorkeur: voordat het glad kan worden, moet het zoutmengsel al op de weg liggen. Dit alles bespaart kosten en is minder belastend voor het milieu.
De winters in ons nieuwe, opgewarmde klimaat zijn vooral kwakkelwinters met rond het vriespunt en soms winterse neerslag. Tijdens die momenten ligt gladheid op de loer, vaak ook in de vorm van ‘bevriezingsgladheid’. Het bevriezen van vocht (condensatie) of aanvriezende mist. Dit is al mogelijk met luchttemperaturen rond +3ºC, terwijl de wegen al onder 0ºC kunnen zijn. Op het dashboard van de meeste auto’s verschijnt dan een gladheidswaarschuwing.
De eerste gladheid van het seizoen is op (fiets)bruggen en viaducten. Tijdens een heldere, koude en rustige nacht koelt het aardoppervlak af door uitstraling: de warmte verdwijnt naar de ruimte. De afkoeling bij de gewone rijwegen wordt deels gecompenseerd door de aanwezige bodemwarmte. Maar het wegdek op bruggen en viaducten ondervindt geen invloed van bodemwarmte. Daarom zal het sneller tot onder het vriespunt afkoelen.
Deens lepelblad langs de snelweg.
Eén lenteplantje profiteert van al dat strooizout: Deens lepelblad, met lila en witte bloemetjes. Het bloeit van maart tot juni en komt van nature in de duinen voor. Maar door het strooizout in de wegberm bloeit het ook landinwaarts. Lepelbladsoorten bevatten veel vitamine C. Daarom werden zij vroeger gegeten als geneesmiddel tegen scheurbuik.
Jordi Bloem is media-meteoroloog. Hij werkte 22 jaar bij MeteoGroup, voorheen Meteo Consult, in Wageningen en maakte weerberichten voor (regionale) televisie, radio en online. Sinds 2022 is hij freelancer voor o.a. Omroep West en verzorgt samen met Grieta Spannenburg de weerpagina van MAX Magazine.
