Volgens onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) vindt meer dan de helft van de Nederlanders dat de erfbelasting wel omhoog kan. Maar uit hetzelfde onderzoek blijkt ook dat ouderen met spaargeld, dat helemaal niet willen.
De erfbelasting is volgens de meeste notarissen de meest gehate belasting van Nederland. Meer nog dan inkomstenbelasting of vermogensheffing, wordt deze belasting als zeer oneerlijk gezien. Mensen vinden dat er over het (spaar)geld van de erfenis al vele malen belasting betaald is. Eerst over het inkomen, dan jaarlijks over het vermogen en daarna de BTW op aankopen nog. Jarenlang zuinig geleefd en dan is dit de boete.
Dat de erfbelasting de laatste tijd steeds vaker in het nieuws is, komt doordat het aantal erfenissen sterk groeit en ook hoger wordt. Hoofdoorzaak daarvan is dat huizen de laatste jaren sterk in waarde gestegen zijn. Meestal zijn het de kinderen die daar de vruchten van plukken, als hun ouders overlijden. Jaarlijks wordt tussen de 25 en 30 miljard euro aan vermogen nagelaten. Daarover wordt zo’n 2,5 miljard euro erfbelasting betaald. De gemiddelde belastingdruk bedraagt 11 procent. Veruit de meeste mensen kennen de tarieven en vrijstellingen van de erfbelasting helemaal niet.
Er is volgens het onderzoek ook breed draagvlak voor een progressieve opbouw van de tarieven. Ongeacht leeftijd of vermogen vindt een groot deel van de mensen dat grote erfenissen zwaarder belast mogen worden, dan kleine. Maar het Nederlandse stelsel kent al een dergelijke tariefstructuur. Hoe groter de erfenis, hoe hoger het percentage erfbelasting. Het hoogste percentage is 40 procent.
Sommige politici menen dat slechts een beperkte groep profiteert van de groeiende nalatenschappen. Ze vinden dat daardoor de kansengelijkheid van jongeren in het gedrang komt. De ene krijgt een zak geld, de andere veel minder.
Voorkeuren in de samenleving over een hogere erfbelasting, hangen volgens het Planbureau sterk samen met opvattingen over ongelijkheid en over de mate waarin succes aan geluk te danken is. Mensen die ongelijkheid als een belangrijk maatschappelijk probleem zien, willen erfenissen dan ook zwaarder belasten. Mensen die succes vooral zien als het resultaat van eigen inzet, willen erfenissen minder belasten.
Er wordt ook steeds meer geld bij leven geschonken, vooral aan de kinderen. Hoeveel is onduidelijk, omdat het grootste deel onder de vrijstellingsgrens van 6.908 euro valt. Die worden niet geregisterd. Van alle hogere schenkingen ontvangt het Rijk bijna een miljard aan schenkbelasting,
Bernard Schols, hoogleraar successierecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen, is een sterk voorstander van het verhogen van de erfbelasting. In het AD veegt hij de vloer aan met het argument dat er over een erfenis al belasting betaald is. ,,Dat vind ik onzin”, zegt hij in het AD, ,,de erfbelasting wordt betaald door degene die de erfenis krijgt, niet door degene die het vermogen heeft opgebouwd. De ontvanger heeft over het geld nooit belasting betaald. Bovendien is dubbel belasting betalen heel normaal. Als je een brood koopt bij de bakker, betaal je daar ook btw over. Dat brood koop je van je nettoloon, dus daar is al belasting over betaald.’’
Meer tips, weetjes, interviews en programma-informatie leest u in MAX Magazine. Bent u nog geen abonnee? U kunt zich hier bij ons aansluiten.
Jaap Roelants schrijft over Geld en Recht. Eerst voor het Algemeen Dagblad en Financieele Dagblad, de afgelopen jaren voor MAX Magazine. Daarin heeft hij onder meer een vragenrubriek, waarin hij lezers antwoord geeft op hun vragen over zaken als belasting, pensioen of erven.
