April, ook wel grasmaand genoemd omdat het gras rond deze tijd van het jaar vaak weer begint te groeien, staat bekend om zijn grillige karakter. Er kunnen allerlei weersoorten voorbijkomen; eigenlijk zijn vier seizoenen in één maand mogelijk. Daarom geldt het kledingadvies: draag laagjes.
De grasmaand kenmerkt zich door grote meteorologische dynamiek. De zonkracht neemt snel toe. Eind april is deze vergelijkbaar met die van eind augustus. Het zeewater is in april nog relatief koud, ook na een gemiddeld milde winter. De lente-opwarming van het water is dan nog nauwelijks begonnen. Deze thermische tegenstelling maakt dat de temperatuur sterk afhankelijk is van de windrichting. Bries van zee brengt frisse of koude lucht, terwijl zuidelijke wind over het opgewarmde land de temperatuur landinwaarts makkelijk tot boven de 20 graden kan stuwen.
In Europa strijden verschillende luchtsoorten. In het noorden huist vaak nog arctische kou, terwijl de landen in het Middellandse Zeegebied al flink kunnen opwarmen. Nederland ligt precies op het grensvlak. Als koude bovenlucht over het door de zon opgewarmde land stroomt, wordt de atmosfeer onstabiel. Dat kan gure buien veroorzaken: buien met een onweersklap, hagel of natte sneeuw, vaak afgewisseld met zonneschijn. Weerfotografen zijn gek op dit weertype met de contrastrijke wolkenluchten: opbollende stapelwolken die fraai afsteken tegen de helderblauwe lucht.
Heldere, rustige aprilnachten kunnen nog vorst brengen, terwijl de middagtemperatuur hoog kan oplopen. Het grote verschil tussen dag en nacht is typisch voor het voorjaar: droge lucht warmt snel op onder de klimmende zon, maar koelt ’s nachts net zo snel weer af. In april kan de dag-nacht amplitude soms circa twintig graden bedragen. Bovendien voelt het in de schaduw vaak duidelijk frisser aan dan in de warme lentezon.
Vanwege deze aprilse grillen is kleding in laagjes essentieel. Begin met een ademende basislaag, bijvoorbeeld een shirt, met daaroverheen een vest of dunne trui die u eenvoudig uittrekt zodra de zon schijnt. Een winddichte of lichte regenjas beschermt tegen gure wind en buien. Een dunne sjaal is handig; die kunt u makkelijk opbergen in een jaszak als het warmer wordt. Flexibiliteit is het sleutelwoord om zowel een koude ochtend als een warme middag prettig door te komen.
April kan vier seizoenen in één maand laten zien, maar in 2024 was het vooral herfstachtig. Na een recordwarme start op 6 april nam een hardnekkige zuidwestcirculatie het stokje over. De ene na de andere regenzone passeerde: in De Bilt viel 81 millimeter regen, terwijl landelijk gemiddeld 93 millimeter neerslag werd gemeten. Vooral in het westen en noordwesten waren plaatselijke uitschieters tot ruim 130 mm. Daarmee was april 2024 de op één na natste sinds 1901; alleen in 1932 viel landelijk met 94 mm ietwat meer. Deze uitzonderlijke regenval liet zien dat de klimatologisch gezien “droogste maand” van het jaar soms heel anders uit kan pakken, met grote gevolgen voor natuur en landbouw.
En precies 40 jaar geleden tapte april even uit een koud wintervaatje. In 1986 stroomde arctische lucht ons land binnen. Op 12 april was de minimumtemperatuur in De Bilt maar liefst 6,6 graden onder nul: een laagterecord voor die datum dat nog steeds staat.
Of er late nachtvorst optreedt, het veel regent of dat het af en toe al (zomers) warm wordt, april heeft het allemaal in huis. Juist deze grilligheid en variatie maakt april op weergebied zo leuk. Voorlopig moeten we trouwens nog wachten op de eerste warme dag, ofwel minstens 20,0 graden. Normaal gebeurt dit in april, soms later of al eerder. Vorig jaar viel de eerste warme dag al 21 maart.
Meer tips, weetjes, interviews en programma-informatie leest u in MAX Magazine. Bent u nog geen abonnee? U kunt zich hier bij ons aansluiten.
Jordi Bloem is media-meteoroloog. Hij werkte 22 jaar bij MeteoGroup, voorheen Meteo Consult, in Wageningen en maakte weerberichten voor (regionale) televisie, radio en online. Sinds 2022 is hij freelancer voor o.a. Omroep West en verzorgt samen met Grieta Spannenburg de weerpagina van MAX Magazine.
