Dé gids voor radio, televisie en plezierig leven
Abonnementen service: 035 - 2019505

Liever geen zelfcensuur

In een artikel voorin dit MAX Magazine wordt censuur in schoolboeken besproken. Ook het aanzien van de koninklijke families is van oudsher aan censuur onderhevig.

Alles om majesteitsschennis te voorkomen. Het woord ‘majesteitsschennis’ komt overigens grappig genoeg uit de republikeinse tijd. Het werd al omschreven in Romeins recht (Latijn: crimen laesae maiestatis). De ’majesteit’ (majestas) van de Romeinse republiek werd geschonden wanneer iemand zich minachtend over de republiek en haar leger uitliet. Pas toen er een keizer kwam in Rome, die alle touwtjes in handen hield, werd majesteitsschennis al gauw een synoniem voor belediging van het staatshoofd. In veel monarchieën geldt het nog steeds als een misdaad.

In Thailand is elke vorm van kritiek op het koningshuis zelfs een vorm van majesteitsschennis die bestraft wordt met jarenlang verblijf in een gevangenis. Zelfs buitenlandse journalisten lopen de kans aan de grens opgepakt te worden. In andere landen is het ook nu nog strafbaar om de goede naam van de republiek of de koning (de verpersoonlijking van een monarchie) in diskrediet te brengen. In Nederland zijn de wetsartikelen over majesteitsschennis sinds 1 januari 2020 komen te vervallen. En dat was tijd ook. Bij de inhuldiging van de koning zagen we overijverige politieagenten vreedzaam demonstrerende republikeinen oppakken.

Ik weet dat Willem-Alexander daar zéér tegen was. Maar veertig tot vijftig jaar geleden was het in ons land nog streng verboden het staatshoofd te beledigen. Daar hadden ook BN’ers last van. Een lief lied van Gerard Cox (‘Arme Ouwe’) leverde hem aangiftes en een boete op. Waarom? De tekst bevatte deze regels over Juliana: En toch maar dapper knikken, als een vriendelijke koe / Toen dacht ik weer: Verdomd, het is precies mijn eigen moe. Maar in refrein zong Cox óók nog: Arme ouwe, blijf maar zitten op je troon / Ach wat zouen we jou daar nou af gaan douwen / Blijf maar zitten, net als vroeger, doodgewoon. Waar maakte men zich druk om?

De vrijheid van meningsuiting heeft het gelukkig gewonnen. Nu kan alles, zeker als het satire is. Maar nog steeds hebben we te maken met een vorm van zelfcensuur. Veel kranten en tijdschriften matigen hun toon, zodra het over de Oranjes gaat. Of negeren onthullingen en doen later alsof ze dat al lang wisten. Een mooi voorbeeld waren de buitenechtelijke dochters van prins Bernhard. In 1992 kreeg ik via via foto’s van de prins met zijn voormalige vriendin Hélène Grinda en hun dochter Alexia. Bernhard had die foto’s, zo ontdekte ik later, zelf doorgespeeld omdat zijn geheime dochter er last van had dat ze nooit mocht zeggen wie haar vader was. Publicatie van die foto’s zou dat een beetje goedmaken, zo dacht hij. Er was geen krant, tijdschrift of tv-programma die er aandacht aan besteedde. Pas toen de prins in 2004 postuum bekend maakte dat hij twee buitenechtelijke dochters had, durfden vele collega’s er pas over te schrijven. Zelfcensuur is misschien wel erger dan majesteitsschennis.

 

AGENDA 2021
KONINKLIJK HUIS

9 t/m 11 november
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima brengen een staatsbezoek aan Noorwegen.

  Post & Mail

Wilt u reageren op de inhoud van MAX Magazine, een tv- of radioprogramma? Stuur dan een bericht naar MAX Magazine. De redactie maakt elke week een selectie en kort soms berichten in.

Reageren