Dé gids voor radio, televisie en plezierig leven
Abonnementen service: 035 - 2019505

Commentaar: Schaamte in Den Haag

Ongekend onrecht. Twee woorden waarbij je niet direct aan Nederland denkt. Natuurlijk, iedereen heeft ook hier weleens de pest in over het gevoerde beleid. Maar bij ‘ongekend onrecht’ komt niet meteen het Haagse Binnenhof in je gedachten voorbij. Dan denk je aan barre leefomstandigheden in landen die niet in een reisgids staan en waar de politieke baas een schrikbewind voert.

Toch gaat het in dit verhaal over onrecht in óns land. Het gaat over gewone Nederlanders met kinderen, die te weinig geld hebben en daarom een toeslag krijgen voor de kinderopvang. De Belastingdienst controleert alle gegevens en zorgt dat er niet te veel of te weinig wordt uitgekeerd. Persoonlijke omstandigheden zijn bij elke aanvraag verschillend. Maar administratief kan de Belastingdienst al die verschillen niet aan. Bij een kleine inkomenswijziging raakte het systeem op tilt, en vermoedden ambtenaren fraude. Uitkeringen werden stopgezet, en het eerdere uitgekeerde bedrag moest worden terugbetaald. Jarenlang was het beleid, kil, onpersoonlijk en nietsontziend. Burgers moesten schulden maken om de terugvorderingen te betalen. Duizenden toeslagontvangers werden slachtoffer. Gevolg: huis, huwelijk of baan ging eraan ten onder.

SCHAAMTE
Schrijnende verhalen in de krant (‘Trouw’) en op televisie (‘RTL nieuws’) én het doorzettingsvermogen van Tweede Kamerleden Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (CDA) leidden uiteindelijk tot een onderzoek. Ambtenaren, staatssecretarissen en ministers werden door een parlementaire commissie gehoord. ‘Buikpijn’ kregen ze van het harde beleid, zo vertelden ze bewogen. Minister Wiebes (VVD) sprak over een ‘sociale bom’, maar alles bleef zo het was. En toen het voor de Kerst allemaal in een rapport zwart op wit stond, sprak minister-president Mark Rutte over schaamte. Omdat de rechtsstaat de burger niet beschermde, maar achtervolgde uit wantrouwen. Zo’n zeven miljoen mensen krijgen een toeslag. Niet alleen voor kinderopvang, maar soms ook voor zorg, huur of een kindgebonden budget. De regels voor zo’n toeslag zijn ingewikkeld en soms ook ondoorgrondelijk. Iedereen wil van dat systeem af. Maar het lijkt alsof de renovatie van de Tweede Kamer sneller gerealiseerd kan worden dan het bedenken van een ander toeslagenstelsel. Het systeem ontwikkelde zich tot een monster. En een monster verdrijf je niet zomaar uit het land.

WIE IS ‘HET SYSTEEM’?
De bom is ontploft, slachtoff ers zijn er, maar wie nu precies als dader wordt gezien is nog onduidelijk. Ja, het systeem! Maar wie is ‘het systeem’? Het kabinet, het parlement, de rechtsstaat, de gehele overheid? Wat doe je als de linkerhand niet weet wat de rechterhand doet? En daar gaat het juist nu over, want welke hand moet eraf… Wie krijgt de schuld en wat wordt de straf? Onrecht is nu erkend. En slachtoff ers hopen een schadeloosstelling te krijgen. Inderdaad, sommigen maakten misbruik van de regeling, maar de meeste mensen kregen door bestuurlijk onvermogen en ambtelijke nalatigheid het label ‘fraudeur’ opgeprikt. Begrijpelijk dat de premier sprak over schamen. Schamen voor ‘ongekend onrecht’, zoals het in het rapport over de kinderopvangtoeslagaff aire staat te lezen.

  Post & Mail

Wilt u reageren op de inhoud van MAX Magazine, een tv- of radioprogramma? Stuur dan een bericht naar MAX Magazine. De redactie maakt elke week een selectie en kort soms berichten in.

Reageren