Dé gids voor radio, televisie en plezierig leven
Abonnementen service: 035 - 2019505

Cees Grimbergen

Voortijdig afscheid
Al aan de koffie komt het gesprek met Esther Wolf en Tom van Bemmelen op hun leven in Den Haag. In enkele fragmenten vertelt Esther Wolf me haar oorlogsverhaal, het verhaal van een onderduikkind. Een levenslustige, slimme puber met een rijke fantasiewereld en een scherp waarnemingsvermogen. In 1942 woont ze met haar ouders en broertje Sally in de Gouwestraat bij het Staatsspoor. Esther is vier maanden jonger dan Anne Frank. Het wezenlijke verschil? Anne zit ondergedoken bij familie; Esther bij vele verschillende families die haar soms liever zien gaan dan blijven. Een meisje van dertien overleeft in een bedreigende tijd drie extreem onveilige jaren. Zelfs het bijhouden van een dagboek is een te groot risico. Het zou eens ontdekt kunnen worden…

Steeds weer nieuwe adressen
Vader Wolf vlucht begin 1942 naar Frankrijk, op zoek naar een veilig onderkomen voor zijn gezin. Moeder, Sally (11) en Esther (12) moeten zich op 19 augustus 1942 op station Hollands Spoor melden. De trein zal hen naar Westerbork brengen. Met de ster op de jas wandelen ze niet naar het station, maar naar hun eerste onderduikadres in Rijswijk. Er zijn steeds weer nieuwe onderduikadressen. Tot Esther, die zich inmiddels Ellie noemt, afscheid moet nemen van moeder en Sally. Met z’n drieën op één onderduikadres is te gevaarlijk.

Trots
Aan de huiskamertafel pakt Esther van 85 het boekje ‘Voortijdig afscheid’ uit de kast, haar verhaal als puber in de oorlogsjaren.Ik lees: ‘Die zondagmiddag 14 maart ‘43 nam ik afscheid van mijn moeder. In werkelijkheid nam zij afscheid van mij. Zij sprak in gebroken zinnen en zei dat ze er zeker van was dat zij mij nooit meer zou zien.’ Moeder Lea en broertje Sally worden opgepakt en op 19 mei 1943 in Sobibor om het leven gebracht. Ze vertelt hoe haar vader eind mei 1945 terugkwam. Over dat zij en Tom drie kinderen kregen: Shalom, Michael en Lija. Hoe trots ze is op haar kleinkinderen, van wie de meesten in New York wonen. Het onderduikmeisje Ellie van toen is de 85-jarige Esther van nu. Mét een ijzersterk geheugen. De beelden van haar moeder, zittend op die stoel tijdens het afscheid, worden naarmate de jaren vorderen scherper.

Rampzalig bericht
Dan gaat de telefoon in de Haagse flat. Een rampzalig bericht; enkele uren eerder is bij een ongeval in New York hun 30-jarige kleinzoon Jeremy om het leven gekomen. Ik zie ongeloof en ontreddering. Tom probeert me na een halfuur toch nog iets van het werk van zijn zoon uit te leggen. Maar het wil niet meer. Ik neem afscheid van verdrietige grootouders. Een paar maanden later krijg ik een uitnodiging van de familie. Of ik op 4 mei aan wil schuiven bij de herdenkingsbijeenkomst van de Joodse Gemeente Amsterdam waar Esthers dochter Lija haar verhalenboek over herdenken zal presenteren. Ik zal er zijn.

  Post & Mail

Wilt u reageren op de inhoud van MAX Magazine, een tv- of radioprogramma? Stuur dan een bericht naar MAX Magazine. De redactie maakt elke week een selectie en kort soms berichten in.

Reageren