Dé gids voor radio, televisie en plezierig leven
Abonnementen service: 035 - 2019505

Alternatieven voor het verzorgingshuis? Ze zijn er!

Senioren nemen zelf de regie in handen over hun oude dag. Nu de
verzorgingshuizen verdwijnen, slaan ze de handen ineen om wonen en zorg voor later veilig te stellen. De woongroep is in opmars, maar prettig oud worden kan ook gewoon thuis! Drie aansprekende voorbeelden.

Erfdelers houden elkaar energiek en alert
Ze hebben er al geregeld gestaan met z’n negenen, met de bouwtekeningen in de hand. Op de uitgestrekte, groene kavel die ze gezamenlijk hebben gekocht bij Diepenveen, onder de rook van Deventer, moeten vijf woningen komen die onderdak bieden aan vier oudere echtparen en een alleenstaande.

De Erfdelers, zoals de vriendengroep zich noemt, hopen hier zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen wonen en elkaars leven zo gezellig mogelijk te maken. “Iedereen kent wel ouderen om zich heen die vereenzamen”, zegt Kees Zimmerman (74) uit Groningen, die samen met zijn vrouw naar Diepenveen verhuist. “Het schrikbeeld is toch om als een kamerplant in een verzorgingshuis terecht te komen. Een jaar of vier geleden hebben we de knoop doorgehakt en besloten we dat onze vriendschap een mooie basis is om als buren oud te worden en elkaar zo energiek en alert te houden.

Nu zijn we allemaal nog vitaal, maar samen kun je – zodra dat nodig is – ook gemakkelijker de zorg naar je toe halen.” De Erfdelers, de jongste is rond de zestig, de oudste 75, kennen elkaar al tientallen jaren. Ze wonen verspreid door het land, eentje zelfs in Frankrijk, maar zijn geregeld samen op vakantie geweest en komen bij elkaar over de vloer. Er liggen plannen voor de bouw van vijf zelfstandige, duurzame woningen met een gemeenschappelijke ruimte voor logees, een tuin en een moestuin. “Bij de beslissing heeft ook meegespeeld dat mijn vrouw en ik allebei hebben meegemaakt dat onze ouders hulpbehoevend werden en een claim op hun kinderen legden die ze eigenlijk niet waar konden maken”, zegt Zimmerman. “Dat voelt heel benauwend en dat willen wij onze kinderen liever niet aandoen.” Lange tijd was alleen nog de vraag waar de woningen moesten verrijzen. “We hebben tientallen locaties bezocht, van bouwkavels tot leegstaande boerderijen, maar liepen steeds tegen de strenge regelgeving van gemeenten aan. Op een boerenerf mag je bijvoorbeeld niet zomaar woningen bij bouwen. En op bouwgrond die op het eerste oog prima geschikt lijkt, kan je ook niet zomaar vijf huizen neerzetten. Een bestemmingsplan wijzigen blijkt nog niet zo eenvoudig.” De huidige plek, midden in het IJsseldal, danken ze aan de gemeente Deventer, die nog een geschikte kavel binnen een groter nieuwbouwproject bleek te hebben. De Erfdelers hopen er begin volgend jaar te wonen.

Zorgen, rijden en klussen voor thuiswonende ouderen
In het kleine Utrechtse dorp Austerlitz, verscholen in de bossen bij Zeist, heeft een groep doortastende vrijwilligers en zorgprofessionals de handen ineen geslagen in hun missie om ouderen zolang mogelijk thuis te laten wonen. Met zorg aan huis én dankzij de vrijwillige inzet van een heel leger dorpsgenoten.

Sinds eind 2012 beschikt het dorp met zo’n 1.500 inwoners, onder wie ruim 150 zeventigplussers, over een eigen zorgcoöperatie: Austerlitz Zorgt. “Uit een enquête kwam naar voren dat een grote meerderheid van de ouderen het liefst zolang mogelijk thuis wil blijven wonen”, zegt Jan Smelik (54), medeoprichter en secretaris van Austerlitz Zorgt. “Ouderen die intensieve zorg nodig hebben, moesten het dorp vaak noodgedwongen verlaten. Ook al is het naar een verzorgingshuis in een plaats verderop, voor mensen die hier hun hele leven hebben gewoond, zijn die paar kilometers opeens heel ver weg. Die ontworteling zorgde soms voor schrijnende situaties.”

Sinds 1 januari is het dorpsteam van Austerlitz Zorgt, onder wie een dorpsondersteuner en een zorgcoördinator, verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Smelik: “Een unieke constructie voor Nederland. Wij zijn eigenlijk een vooruitgeschoven post van de gemeente Zeist.” Ook de langgekoesterde wens om in het dorp zorgwoningen te bouwen lijkt, nu Austerlitz Zorgt de regie in handen heeft, eindelijk werkelijkheid te worden. Onder de paraplu van Austerlitz Zorgt worden door vrijwilligers ook andere diensten aangeboden die voorzien in vervoer, gezamenlijk eten, bewegen en een klussendienst. De organisatie mocht onlangs het 400ste lid verwelkomen. Smelik: “Veel dingen worden hier onderling opgelost. Er is altijd wel iemand die nog een huishoudelijke hulp weet of een drempeltje kan vervangen. Het aanbod van vrijwilligers is zelfs zo groot dat we het afgelopen jaar niet eens op iedereen een beroep hebben hoeven doen.” Het succes van de zorgcoöperatie stoelt volgens Smelik voor groot deel op solidariteit. “We hebben behoorlijk wat leden die nu ergens in de vijftig zijn en ook bereid zijn als vrijwilliger mee te helpen. Zij zullen denken: als dit allemaal goed geregeld is en blijft, heb ik daar later zelf ook profijt van.”

Samen oud in een eigentijds hofje
Bij woongroep Voormekaar in Boxmeer drinken ze ‘s ochtends graag samen een kopje koffie in de tuinkamer. Gezellig, maar zeker géén verplichting, zo benadrukken de bewoners stellig. Wie geen zin heeft, blijft lekker thuis of doet iets anders. Pas als iemand een paar dagen helemaal niet opduikt, wordt er poolshoogte genomen, vertellen ze.

De gemeenschappelijke ruimte, met ramen van vloer tot plafond en schuifpuien die toegang geven tot het flinke terras en de grote tuin, is het epicentrum van de woongroep. “Zoveel mogelijk ramen was een belangrijke eis bij de bouw”, zegt gepensioneerd huisarts Toon Pijpers (74), bewoner en oprichter van Voormekaar. “Daglicht is immers een van de beste antidepressiva voor oude mensen.”

Het wooncomplex dat zeven jaar geleden verrees op de grond van een voormalige tuinderij, omvat twaalf koopappartementen. De leeftijd van de bewoners, bijna allemaal alleenstaanden, varieert van begin zestig tot 86 jaar. Bij Voormekaar liepen ze destijds al vooruit op de huidige trend dat steeds meer mensen ervoor kiezen om, met behoud van zelfstandigheid, samen hun oude dag door te brengen. Pijpers: “Pasgeleden hadden we nog 26 belangstellenden over de vloer die kwamen kijken hoe alles hier reilt en zeilt.”

Voormekaar moest zo’n tien jaar geleden nog zelf het wiel uitvinden. Wel was duidelijk dat het hele complex, inclusief twee ateliers, hobbyruimtes en een logeerkamer voor familie, energiezuinig moest zijn en dat er overal brede gangen en galerijen zonder drempels moesten komen. En dat alles op steenworp afstand van het centrum van Boxmeer en de Maas. “Een van de belangrijkste eisen vooraf was dat we met de rollator naar kroeg en kerk moesten kunnen”, zegt Pijpers. “En we wilden graag zo veel mogelijk privacy. Ik wil de buren niet horen en niet ruiken wat ze koken. We hebben hier eigenlijk een eigentijds hofje gecreëerd. Er is weinig bemoeizucht, maar we zien wel naar elkaar om.” De bewoners houden zelf de tuin bij en ze zijn samen verantwoordelijk voor de gemeenschappelijk ruimtes. Als er iemand ziek is, neemt een ander de boodschappen mee. Soms eten ze samen, doen een spelletje en omdat Voormekaar een vereniging is, moet er zo nu en dan vergaderd worden. In het begin hingen er nog lijsten met de huishoudelijke taken, zegt Pijpers. “Maar er werd nooit wat afgestreept, terwijl alle klusjes wél werden gedaan. Dat is het mooie; het loopt allemaal zonder dwingende afspraken.” Intensieve zorg komt van buiten, zegt Pijpers, want daar komt al snel de privacy in het geding. “We gaan niet elkaars billen wassen.”

  Post & Mail

Wilt u reageren op de inhoud van MAX Magazine, een tv- of radioprogramma? Stuur dan een bericht naar MAX Magazine. De redactie maakt elke week een selectie en kort soms berichten in.

Reageren